Sau những trận mưa đầu mùa, cá từ ao, hồ, sông, bàu… tức nước bơi ngược dòng để “ngao du” và đẻ trứng. Thời điểm này người dân quê tôi mang lưới, lờ, đó, trủ, rớ… ra đồng hoặc nơi có nước lũ về để bắt cá. Nhiều nhất là cá rô, cá tràu, cá trê… Riêng cá nhét chỉ bắt bằng lưới, trủ bởi vì da chúng rất trơn nên khó bắt, nhưng được chế biến nhiều món ăn rất ngon.

Những ngày thơ ấu, đến mùa nước lũ, tôi được cậu Năm dẫn ra cánh đồng làng cùng với đám trẻ quê để thả lưới, đặt lờ bắt cá. Cậu tôi rất khoái ăn cá nhét nên tìm mọi cách để bắt cá nhét mang về. Cậu cho biết, cá nhét ở miền Trung giống như cá chạch ở miền Tây Nam Bộ, thường sống ở ao, hồ, ruộng trũng, nhất là những nơi có lượng bùn (sình) nhiều. Cá nhét có da trơn như lươn, con lớn nhất lớn hơn ngón tay cái người lớn, dài khoảng1, 5 tấc.

Cá nhét rất giàu chất dinh dưỡng, được người miền Trung chế biến nhiều món ăn hấp dẫn như cá nhét nướng chấm mắm gừng, xào sả ớt hay  nấu lẩu, nấu cháo, canh chua… Món cá nhét đang mang trứng, nấu ngọt nêm lá gừng là món đặc sản ở miền quê đất Quảng, ăn rất thơm, bùi béo và ngọt lịm. Tuy nhiều món cá nhét um với chuối chát, ngò tàu là hấp dẫn đối với tôi nhiều nhất. Mẹ tôi bắt cá nhét đã nhốt trong lu từ mấy ngày trước cho sạch ruột, rồi bỏ vào nồi nước ấm để cá vùng vẫy cho ra bớt nhớt. Sau đó bà dùng tro bếp vuốt từng con để sạch nhớt, rồi rửa sạch bằng nước lã. Để cá ráo xong nước, bà ướp cá bằng muối hầm, bột ngọt, tiêu, ớt, hành tím… độ mươi phút thì cho vào nồi phi dầu nóng với tỏi um qua, sau đó cho hỗn hợp trái chuối chát xanh đã xắt vào đảo nhẹ. Khi vừa chín, chế thêm ít nước sôi đủ dùng. Khi hỗn hợp sôi lại, nêm nếm vừa ăn, bỏ thêm rau ngổ điếc, ngò tây. Món này đạt yêu cầu khi thấy da cá nứt nẻ, béo ngậy, nước ngọt màu trắng đục hay vàng của nghệ.

Tôi còn nhớ như in, những ngày trời mưa lâm râm, cả nhà tôi quây quần bên mâm cơm với các món từ cá đồng do mẹ tôi chế biến rất thơm ngon, trong đó có món cá nhét um chuối chát thơm lừng trong gian nhà tranh ấm cúng.

HẢI ĐĂNG